مقاله ها
کلیسای آروچ
مجموعه کلیسایی "آروچ"، در دامنه غربی کوه "آراگاتس"، روی برجستگیهای صخرهای (استان آراگاتسوتن) قرار دارد. در اینجا ویرانههای استحکامات باستانی متعلق به قرن دوم قبل از میلاد در منطقه مسکونی همنام آن حفظ شدهاند. خرابههای کلیسای سبک بازیلیک کوچک متعلق به قرن پنجم و سنگ قبرهای جالبی از قرون پنجم تا هفتم در قبرستان روستایی محفوظ ماندهاند. "آروچ" در قرن پنجم پایگاه زمستانی سپاهیان دربار بوده است، اما گریگور مامیکونیان (682-661 میلادی) – حاکم ارمنی – آنرا به یک مقر تبدیل کرده است.
کلیسای "آروچ" (کلیسای گریگور مقدس)، از بناهای معروف معماری و مذهبی ارمنی است. طبق گواهی کتیبههای ساختمان و دستنوشتهها (قِوُند، هوانس دراسخاناگردی، اِستپانوس دارونی)، کلیسا در سالهای دهه شصت قرن هفتم میلادی توسط "گریگور مامیکونیان" ساخته شده است. کلیسا از داخل گچکاری شده و با نقاشیهای دیواری متعلق به قرن هفتم که صحنه عروج مسیح را نشان میدهند تزئین شدهاند (در حال حاضرآنها به شدت آسیب دیدهاند). در هفت متری محراب اصلی، حضرت عیسی مسیح در حالیکه حلقه دستنوشتهای از پوست را در دست چپ خود دارد، به تصویر کشیده شده است. بر روی پایه آن، نام نقاش یعنی "استپانوس" نوشته شدهاست. طبق منابع نوشتههای خطی، کاخ مذکور که آن نیز توسط "گریگور مامیکونیان" در جنوب شرقی کلیسا ساخته شده است، در هنگام حفاریهای انجام گرفته در سالهای 1951-1948 پیدا شده است. این مجموعه آثار معماری غیرمذهبی متعلق به اوایل قرون وسطا از دو بنای جداگانه ساخته شده که یکی از آنها دارای ستونهای تزیین شده بوده و با پلان زیربنایی و جزییات خود (ستونها، سر ستون و پایهها) به مقر اسقفی "دوین" شباهت دارد. بنای دوم در شرق ساختمان اول قرار دارد. در"آروچ"، مقبرههای عصر برنز، دژ باستانی، کاروانسرا (قرن سیزده) و خرابههای آثار تاریخی دیگر بر جای مانده است.
